Luchtprincipe · verdringing

De lucht komt laag binnen en laat de warmte het werk doen.

Bij verdringing stroomt koele lucht zo traag uit een groot rooster dat ze niet mengt. Ze legt zich als een dunne laag over de vloer en kruipt door de ruimte. Bij elke warmtebron, een mens, een machine, stijgt ze op en neemt ze warmte en verontreiniging mee naar het plafond. Daar wordt ze afgezogen.

Zie het in beeld: de luchtstroom van de Q-R →

Wat de lucht doet

Laag, traag, kruipend.

Bij het rooster

Uitblaassnelheid meestal hooguit 0,2 m/s, met weinig turbulentie, uit een rooster met een groot oppervlak. (DS 4069 E p. 2)

Over de vloer

Buiten de zone bij het rooster stroomt de lucht in een heel dunne laag, meestal lager dan 200 mm. Het grootste deel glijdt door tot de tegenoverliggende wand. (DS 4069 E p. 8)

Bij de warmtebron

Mensen, verlichting en apparatuur tillen de lucht op. Zonder interne warmtebronnen werkt verdringing niet. (DS 4069 E p. 2)

In de hoogte

De temperatuur loopt geleidelijk op naar het plafond. De onderste zone blijft vrijwel schoon: daar haal je je ademlucht. (DS 4069 E p. 2–3)

Karakter

Laagturbulent: een turbulentiegraad van hooguit 25 % (DS 4069 E p. 3); TB 69 rekent met 20 % (p. 3).

Wanneer kies je verdringing

Veel mensen, schone lucht.

Zalen, theaters, auditoria. Veel warmtebronnen dicht bij elkaar, en de lucht komt vlak bij het publiek binnen: uit de treden, de stoelpoot of de vloer.
Musea en foyers. Rustige lucht, weinig luchtbeweging, roosters langs wand of kolom.
Industriehallen. Verontreiniging stijgt met de warmte op en wordt boven de werkzone afgezogen. Voor hallen zonder koelmachine zijn er hybride typen die bij hitte extra luchtbeweging geven (VA-ZH, VA-LH).

Wanneer niet: Bij hoge koellast per m² of als je vooral wilt verwarmen. Verwarmen kan alleen met verdringingsroosters die daarvoor zijn gemaakt (DS 4069 E p. 2). Kijk anders naar menging →.

Ontwerpgrenzen: comfort

De regels uit DS 4069 en TB 69.

klasse A volgens EN ISO 7730

(DS 4069 E p. 4)

Toevoer hooguit 3 K kouder dan de ruimtelucht
Lucht vlak boven de vloer minstens 21 °C
Verschil ruimte – vloer hooguit 2 K

gradiënt en koellast

(TB 69 p. 4)

Temperatuurverschil tussen 0,1 en 1,1 m hoogte: A < 2 K · B < 3 K · C < 4 K
Vuistregel koellast bij verdringing: hooguit 45 W/m² (A) en 55 W/m² (B)

luchtsnelheid leefzone bij 26 °C

(TB 69 tabel 2)

A 0,18 · B 0,32 · C 0,45 m/s

debiet

(DS 4069 E p. 4)

In kantoren meestal hooguit 20 m³/(h·m²)

De nabijheidszone

Vlak bij het rooster kan de lucht sneller gaan dan comfortabel is. Op ongeveer een halve tot anderhalve meter bereikt ze haar hoogste snelheid, daarna neemt die weer af (DS 4069 E p. 2). Die zone hoort vrij te blijven van vaste werkplekken. Krantz geeft haar op als de afstand waarop de snelheid tot 0,2 m/s is gezakt (p. 4).

Plaatsing	Nabijheidszone (indicatie)	Bron
Vloerrooster	ca. 1 m	DS 4069 E p. 7
Rooster in het plafondgebied of de gangwand (≤ 0,25 m/s)	ca. 2 m	DS 4069 E p. 7
Rechthoekig rooster > 500 mm hoog, als doorlopende band	eerste 2 m niet bezetten	DS 4069 E p. 6

Indringdiepte

In het standaardgeval reikt de koele laag tot de overkant van de ruimte (DS 4069 E p. 8).

De toevoerlucht mag niet warmer zijn dan de ruimte, anders komt ze niet ver genoeg de ruimte in (DS 4069 E p. 8).

Tredeverdringing

Lucht uit de trede.

In een zaal met een oplopende zitvloer komt de lucht uit het stootbord van de trede, direct achter de stoelen. Uit een drukplenum onder de treden, via een fijn geperforeerde frontplaat. Een straalrichter tilt de stroming net van de vloer. De koele laag stijgt aan het publiek op naar de ademzone. (DS 4054 E p. 2, p. 4, p. 8)

Q-SL

(DS 4054 E)

Uitblaassnelheid · 0,18 m/s · p. 5
Bij de voeten tot 0,17 m/s; boven 0,3 m < 0,10 m/s · p. 4
ΔT toevoer – ruimte tot −4 K; toevoer – afvoer tot −12 K; toevoer 19 °C · p. 5
Temperatuurgradiënt tot 2 K/m · p. 4

Q-SR

· DN 80 max. 36 m³/h voor één persoon; DN 100 max. 59 m³/h voor twee (DS 4054 E p. 4)

Typen: Q-SL (lineair, doorlopende band) · Q-SR (rond, per stoel) · Q-ST (in de stoelpoot) · SD-L (lineair trede-wervelrooster)

Ontwerpgrenzen: industrie

Hallen, van 3 tot 30 m.

In fabrieken gelden andere luchtsnelheden, volgens VDI 3802, afhankelijk van activiteit en kleding. Bij 26 °C, matig werk staand (2 met) en gewone werkkleding (0,9 clo) is tot 0,41 m/s toelaatbaar; bij 28 °C tot 0,45 m/s. Omdat de activiteit per werkplek verschilt, adviseert Krantz verstelbare verdringingsroosters. (TB 69 p. 7)

Type	Plek	Hoogte	Max. ΔT	Kern	Bron
VA-PV	hoog boven de leefzone	4 – 8 m	−6 K koelen; verwarmen +10 K (p. 8)	verticaal omlaag, steunstraal bij verwarmen	DS 4061 E p. 2
VA-K	plafond, zeer hoge hallen	6 – 30 m	−5 K / +8 K	dekkingsradius ca. 3 – 5 m	DS 4011 E p. 3–4
VA-ZD	ca. 3 m of op de vloer	—	±10 K boven de leefzone	toevoerdiepte tot ca. 20 m	DS 4059 E p. 11
VA-ZH	ca. 3 m boven de vloer	—	—	bij te schakelen straalmondstukken	DS 4203 E p. 2–3
VA-LH	wand of kolom	3 – 5 m	—	lineair, hybride	DS 4202 E p. 2–3
VA-RV · VA-RN	vloer, langs de wand	—	−8 K / +6 K (VA-RV)	bereik koelen tot 20 m	DS 4009 E p. 2, p. 5
VA-S	aan het toevoerkanaal	3 – 5 m	±8 K	zwenkbaar front	DS 1276 E p. 3
VA-T · VA-TH	onder het kanaal, of voor wand of kolom	3 – 4 m	−3 tot −8 K (VA-T)	permanente koeling	DS 4010 E p. 7

Typische fouten

Zo gaat het mis.

Een vaste werkplek in de nabijheidszone. Daar is de lucht sneller dan comfortabel. Houd de zone vrij, of kies een rooster met een kleinere zone.
Te koud inblazen. Meer dan 3 K onder de ruimtetemperatuur in klasse A geeft koude voeten en een te grote gradiënt (DS 4069 E p. 4).
Te veel koellast. Boven 45 W/m² (A) of 55 W/m² (B) loopt de gradiënt tussen voeten en hoofd op (TB 69 p. 4). Combineer dan met een koelplafond of kies menging.
Warme toevoerlucht. Warmer dan de ruimte komt de lucht niet ver genoeg (DS 4069 E p. 8). Verwarmen doe je met een type dat ervoor gemaakt is, zoals de VA-PV of VA-K met steunstraal.
Een ruimte zonder warmtebronnen. Dan stijgt er niets op en werkt het principe niet (DS 4069 E p. 2).
Het verdringingspatroon verstoord door menging. Een extra rooster dat met veel impuls blaast, breekt de koele laag.

De typen in de collectie

Comfort, vloer en wand: Q-R · Q-Z · Q-ZH · Q-W · Q-S (plint)

Comfort, vloerroosters: Q-B · Q-B-DN 215 · Q-BR · BA-V (schakelt tussen werveling en verdringing)

Comfort, plafond: Q-DN · Q-DV

Trede en stoel: Q-SL · Q-SR · Q-ST · SD-L

Industrie: VA-PV · VA-K · VA-ZD · VA-ZD-L · VA-ZH · VA-LH · VA-RV · VA-RN · VA-S · VA-T · VA-TH

Gevel: IG-Q-SB (inductie-unit voor verdringing)

Alle verdringingsroosters →

Waar je het terugziet

Krantz-verdringingsroosters in Nederlandse projecten, volgens de oude Peek-site: Rijksmuseum, Amsterdam (VA-PV en Q-R); Amphion Theater, Doetinchem (Q-SL); TivoliVredenburg, Utrecht (Q-SR); Heineken, ‘s-Hertogenbosch (VA-PV); Lakhal 14, Schiphol (VA-K).

Alle referenties →

Je gastvrouw

Vertel Pia over je ruimte.

Pia is de digitale gastvrouw van Peek. Beschrijf je zaal of gebouw, dan laat ze de Krantz-componenten zien die passen.

Ik ben Pia. Zal ik je rondleiden?

Pia is een AI-avatar, geen mens.

met geluid en microfoon

Tijdens het gesprek lopen je beeld en geluid via Runway in de Verenigde Staten; daar gelden soepeler privacyregels dan hier. Runway heeft ons schriftelijk laten weten de gesprekken niet te gebruiken om AI te trainen, en wij laten de opname en het transcript na een maand automatisch wissen. Door op start te klikken geef je toestemming voor die doorgifte; je kunt het gesprek op elk moment stoppen (zie de privacyverklaring).

Niet live. Pia start pas als je op de knop klikt.

Liever gebeld? Laat je naam en nummer achter, dan bellen we je terug. Of chat met Pia via de knop rechtsonder.

Of bel ons: +31 (0)73 820 02 88