Luchtprincipe · werveling

De lucht mengt voordat je haar voelt.

Een wervelrooster geeft de toevoerlucht draaiing mee en blaast haar radiaal langs het plafond. Onderweg trekt de straal veel ruimtelucht mee. Tegen de tijd dat de lucht de leefzone bereikt, is ze gemengd, vertraagd en op temperatuur. Dat is mengventilatie, en het wervelrooster is er het bekendste gereedschap voor.

Zie het in beeld: de luchtstroom van de DD-N →

Wat de lucht doet

Draaien, uitwaaieren, mengen.

Bij de uitlaat

Vaste schoepen geven de lucht draaiing. De gewelfde uitloop buigt de stralen horizontaal af, langs het plafond. (DD-N, DS 1175 E p. 3) Bij een radiaal wervelrooster als de RA-N hecht de straal zich door het Coanda-effect aan het plafondvlak. (DS 4012 E p. 3)

In de ruimte

De draaiende stralen induceren sterk: ze nemen ruimtelucht mee, waardoor snelheid en temperatuurverschil snel afnemen. De gemengde lucht vult de hele ruimte gelijkmatig. Er staat geen vaste straal in de leefzone. (DS 1175 E p. 3)

Karakter

Turbulent, met een turbulentiegraad van ongeveer 40 %. (TB 69 p. 3)

Wanneer kies je werveling

Veel lucht, weinig ruimte.

Grote temperatuurverschillen. Plafondwervelroosters en radiale wervelroosters verdragen tot −12 K tussen toevoer- en ruimtelucht (TB 69 tabel 7). Verdringing blijft in klasse A op hooguit 3 K (DS 4069 E p. 4). Met hetzelfde debiet voer je dus meer koellast af.
Wisselende inrichting. De lucht komt uit het plafond; de vloer blijft vrij. Kantoren, scholen en ziekenhuizen zijn de typische toepassing (DS 1175 E p. 2).
Hoge ruimten met wisselend gebruik. Verstelbare typen kantelen de straal van horizontaal (koelen) naar verticaal (verwarmen), tot uitblaashoogten van 15 m (RA-V2, DS 4122 E p. 2) en 28 m (DD-VG, DS 4033 E p. 2). Vanaf circa 3 – 3,5 m is dat bij Peek de standaardkeuze.

Wanneer niet: Zijn er veel warmtebronnen en weinig koellast per m², en wil je de verontreiniging bij de bron laten opstijgen, kijk dan naar verdringing →.

Ontwerpgrenzen

De grenzen per type.

algemeen, TB 69

Max. ΔT koelen · wervelrooster, radiaal wervelrooster · −12 K · tabel 7
Max. ΔT koelen · zwenkstraalrooster, vloerwervelrooster · −10 K · tabel 7
Luchtsnelheid leefzone bij 26 °C · A 0,15 · B 0,25 · C 0,33 m/s · tabel 2
Max. specifieke koellast · volgt uit toelaatbare luchtsnelheid en uitblaashoogte · fig. 7

De datasheet van het type gaat altijd voor. Die is soms strenger dan de algemene regel.

Type	Plek	Uitblaashoogte	Max. ΔT koelen / verwarmen	Bron
DD-N	plafond	2,2 – 4,5 m	−12 K / +5 K (+10 K tot 3 m ruimtehoogte)	DS 1175 E p. 4
RA-N	plafond	2,2 – 4,5 m	−12 K / +5 K (+10 K tot 3 m)	DS 4012 E p. 3, p. 12
RL	plafond	2,5 – 4,5 m (maat 300/400); 2,7 – 4,5 m (500/600)	−12 K in het plafondvlak, −10 K vrij hangend / +10 K tot 3 m, +5 K daarboven	DS 4186 E p. 2
OC-Q	plafond, systeemplafond	tot 4,5 m	±10 K tot 3 m ruimtehoogte; ±5 K tot 4,5 m	DS 4136 p. 2
RA-V2	plafond, verstelbaar	2,8 – 15 m	−12 K / +12 K	DS 4122 E p. 2
DD-VG · DD-VL	plafond of vrij hangend, hoge hallen	DD-VG 3 – 28 m; DD-VL 3 – 12 m	DD-VG −10 K / +20 K met straalrichter; DD-VL −10 K / +15 K	DS 4033 E p. 2
WL	wand	2,6 – 6 m (per maat)	−8 K / +5 tot +8 K	DS 4029e p. 3
DB-E	vloer	—	±10 K toevoer – retour	DS 1146 E p. 5

praktijkregel van Peek

Vanaf circa 3 – 3,5 m uitblaashoogte kies je een verstelbaar wervelrooster, zodat je de straal bij koelen en bij verwarmen kunt richten: horizontaal als het koelt, verticaal als het verwarmt. Verstelbaar zijn de RA-V2 (2,8 – 15 m, DS 4122 E p. 2), de DD-VG · DD-VL (3 – 28 m en 3 – 12 m, DS 4033 E p. 2) en de DD-VK (op aanvraag; 3 – 5 m met ronde uitloop, 4,5 – 15 m met getrapte uitloop, DS 1256 E p. 2). De datasheets wijzen dezelfde kant op: boven 3 m ruimtehoogte zakt het toelaatbare verwarmingsverschil van de DD-N, RA-N en RL van +10 K naar +5 K (DS 1175 E p. 4; DS 4012 E p. 12; DS 4186 E p. 2).

hartafstand

De minimale afstand tussen twee roosters volgt uit het debiet per rooster en het toelaatbare debiet per m² vloer (DS 4122 E, grafiek 2). In het rekenvoorbeeld “supermarkt” van die datasheet geeft 790 m³/h per rooster bij 61 m³/(h·m²) een hartafstand van 3,6 m.

Typische fouten

Zo gaat het mis.

Een rooster dat niet mengt. Een eenvoudig rooster laat de koude straal ongemengd de leefzone in vallen. Dat voel je als tocht. Een wervelrooster mengt al onder het plafond.
Een vast rooster in een hoge ruimte. Een DD-N of RA-N is gemaakt voor 2,2 tot 4,5 m, en boven 3 m ruimtehoogte mag hij nog maar +5 K verwarmen. Warme lucht uit een vast rooster blijft onder het plafond hangen. In een theaterzaal hoort daarom een RA-V2 in het plafond, geen DD-N. De praktijkregel van Peek: vanaf circa 3 – 3,5 m een verstelbaar wervelrooster (RA-V2, DD-VG · DD-VL, DD-VK), dat de straal bij verwarmen naar verticaal kantelt.
Te groot temperatuurverschil. Boven het maximum van het type is de straal zwaarder dan de menging aankan en zakt hij te vroeg de leefzone in.
Te dicht op elkaar. Stralen van naburige roosters komen elkaar tegen en buigen samen omlaag, de leefzone in. Houd de minimale hartafstand aan.
Vrij hangend gerekend als plafondvlak. Zonder plafond hecht de straal niet (Coanda). De RL mag vrij hangend daarom maar −10 K in plaats van −12 K (DS 4186 E p. 2).
Boven een open rasterplafond te dicht op het raster. Een DD-N boven een open plafond hangt minstens 1 × DN boven het raster (DS 1175 E, inbouwschets p. 4).

De typen in de collectie

Plafond, tot 4,5 m: DD-N · RA-N · RA-N3 · RL · RL-C · OC-Q · OC-R

Plafond, hoge ruimten, verstelbaar: RA-V2 · RA-V · OC-V · DD-VG · DD-VL · DD-VK (op aanvraag)

Wand: WL

Vloer: DB-E · DB-D

Alle wervelroosters en radiale wervelroosters in de collectie →

Waar je het terugziet

Wervelroosters en radiale wervelroosters van Krantz in Nederlandse projecten, volgens de oude Peek-site: De Rotterdam, Rotterdam (RA-V2); De Kunsthal, Rotterdam (RA-V2); Willemswerf, Rotterdam (DD-N); Van Lanschot Bankiers, Zeist (RA-N3).

Alle referenties →

Je gastvrouw

Vertel Pia over je ruimte.

Pia is de digitale gastvrouw van Peek. Beschrijf je zaal of gebouw, dan laat ze de Krantz-componenten zien die passen.

Ik ben Pia. Zal ik je rondleiden?

Pia is een AI-avatar, geen mens.

met geluid en microfoon

Tijdens het gesprek lopen je beeld en geluid via Runway in de Verenigde Staten; daar gelden soepeler privacyregels dan hier. Runway heeft ons schriftelijk laten weten de gesprekken niet te gebruiken om AI te trainen, en wij laten de opname en het transcript na een maand automatisch wissen. Door op start te klikken geef je toestemming voor die doorgifte; je kunt het gesprek op elk moment stoppen (zie de privacyverklaring).

Niet live. Pia start pas als je op de knop klikt.

Liever gebeld? Laat je naam en nummer achter, dan bellen we je terug. Of chat met Pia via de knop rechtsonder.

Of bel ons: +31 (0)73 820 02 88